Sau quyết định miễn học phí toàn diện cho học sinh từ mầm non đến THPT công lập từ năm học 2025-2026, nhiều phụ huynh đang quan tâm liệu các chi phí giáo dục khác như sách vở, đồng phục có được hỗ trợ thêm hay không. Đây là vấn đề thiết thực khi chi phí đầu năm học vẫn là gánh nặng đáng kể với nhiều gia đình. Bài viết dưới đây của Bevaolop1 sẽ phân tích chi tiết các chính sách hỗ trợ hiện hành và tương lai để giúp phụ huynh có cái nhìn toàn diện về vấn đề này.
Hiện nay, bên cạnh chính sách miễn học phí từ năm học 2025-2026, Nhà nước đã và đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ sách vở, đồng phục cho học sinh thuộc các đối tượng đặc biệt. Các chính sách này được thực hiện thông qua nhiều kênh khác nhau, từ cấp trung ương đến địa phương, nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho gia đình học sinh.
Theo Nghị định 116/2016/NĐ-CP, học sinh là con của người có công với cách mạng, học sinh khuyết tật, học sinh thuộc hộ nghèo và cận nghèo được hỗ trợ chi phí học tập với mức 150.000 đồng/tháng (học 9 tháng/năm). Khoản tiền này có thể được sử dụng để mua sắm sách vở, đồng phục và các đồ dùng học tập cần thiết khác.
Bên cạnh đó, Chương trình “Sách vở cho em” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các tổ chức xã hội triển khai đã cung cấp hàng triệu bộ sách giáo khoa và đồ dùng học tập cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên cả nước. Theo thống kê, chỉ riêng năm học 2023-2024, chương trình đã hỗ trợ hơn 800.000 học sinh với tổng giá trị hơn 200 tỷ đồng.
Ngoài ra, học sinh dân tộc thiểu số còn được hưởng chính sách hỗ trợ đặc thù theo Nghị định 57/2017/NĐ-CP, trong đó có khoản hỗ trợ 1.000.000 đồng/năm học để mua sắm sách vở và đồ dùng học tập. Đây là nguồn hỗ trợ thiết thực giúp các em có đủ điều kiện để theo đuổi việc học.
Theo thông tin mới nhất từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, đang có kế hoạch mở rộng đối tượng được hỗ trợ sách vở và đồng phục trong giai đoạn 2025-2030, đặc biệt là sau khi chính sách miễn học phí toàn diện được triển khai. Tuy nhiên, hiện tại chưa có quyết định chính thức về việc hỗ trợ sách vở, đồng phục cho toàn bộ học sinh như chính sách miễn học phí.
Đối tượng đầu tiên được ưu tiên hỗ trợ đồ dùng học tập chính là học sinh tại các vùng đặc biệt khó khăn. Theo Quyết định số 861/QĐ-TTg ngày 04/6/2021 của Thủ tướng Chính phủ, các xã khu vực III và thôn đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được hưởng nhiều chính sách đặc thù, trong đó có hỗ trợ sách vở, đồng phục và đồ dùng học tập.
Cụ thể, học sinh ở các địa bàn này được hỗ trợ 150.000-200.000 đồng/học sinh/tháng để mua sắm đồ dùng học tập, tùy theo cấp học và địa phương. Tổng kinh phí dành cho chính sách này lên đến hơn 1.500 tỷ đồng mỗi năm, hỗ trợ khoảng 1,2 triệu học sinh trên toàn quốc.
Gia đình chính sách là một đối tượng quan trọng khác được hưởng trợ cấp đồ dùng học tập. Theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, con của thương binh, liệt sĩ, người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học được hưởng trợ cấp đồ dùng học tập mỗi năm học với mức 1.500.000 đồng/năm học.
Bên cạnh đó, học sinh mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc chỉ mồ côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại không có khả năng nuôi dưỡng cũng được hỗ trợ 100% chi phí học tập, bao gồm cả sách vở và đồng phục. Theo số liệu từ Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, có khoảng 170.000 trẻ mồ côi đang trong độ tuổi đi học được hưởng chính sách này.
Đối với học sinh trường công lập, hiện nay chưa có chính sách hỗ trợ đồng loạt về sách vở và đồng phục cho tất cả học sinh. Tuy nhiên, từ năm học 2024-2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai thí điểm chương trình hỗ trợ sách giáo khoa cho học sinh lớp 1, 2 và 6 tại một số tỉnh thành với tổng kinh phí khoảng 300 tỷ đồng.
>>> Xem thêm: Làm sao chọn trường công lập tốt cho con vào lớp 1?
Chương trình này dự kiến sẽ được mở rộng trong những năm tiếp theo, đặc biệt là sau khi chính sách miễn học phí toàn diện được triển khai từ năm học 2025-2026. Theo kế hoạch, đến năm 2030, tất cả học sinh tiểu học tại các trường công lập sẽ được cung cấp sách giáo khoa miễn phí.
Đối với học sinh trường tư thục, mặc dù được hưởng cấp bù học phí bằng mức học phí trường công lập từ năm học 2025-2026, nhưng chưa có chính sách cụ thể về hỗ trợ sách vở, đồng phục. Tuy nhiên, học sinh thuộc diện chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, dân tộc thiểu số vẫn được hưởng các chế độ hỗ trợ đồ dùng học tập như học sinh trường công lập.
Một điểm đáng lưu ý là nhiều trường tư thục có chính sách học bổng riêng, bao gồm cả hỗ trợ sách vở và đồng phục cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn hoặc học sinh đạt thành tích xuất sắc. Theo thống kê không chính thức, có khoảng 15-20% học sinh trường tư thục được hưởng các hình thức học bổng và hỗ trợ này.
Quỹ khuyến học Việt Nam và các quỹ khuyến học địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sách giáo khoa và đồng phục cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Hàng năm, các quỹ này triển khai nhiều chương trình ý nghĩa như “Cùng em đến trường”, “Tiếp sức đến trường” và “Vì tương lai thế hệ trẻ”, trao tặng hàng triệu bộ sách giáo khoa, vở viết và đồng phục cho học sinh.
Riêng năm học 2023-2024, Quỹ khuyến học Việt Nam đã huy động được hơn 500 tỷ đồng từ các nhà tài trợ, trong đó có khoảng 200 tỷ đồng được sử dụng để mua sắm sách vở, đồng phục và đồ dùng học tập cho hơn 1 triệu học sinh trên cả nước. Đây là nguồn hỗ trợ quý giá, giúp nhiều em học sinh có thêm động lực đến trường.
Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam cũng là một tổ chức tích cực trong việc hỗ trợ sách vở, đồng phục cho trẻ em. Thông qua các chương trình như “Mùa hè yêu thương” và “Tiếp bước đến trường”, quỹ đã trao tặng hàng chục nghìn suất quà, bao gồm sách vở, đồng phục và học bổng cho học sinh nghèo vượt khó.
Theo báo cáo của Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam, năm 2023, quỹ đã vận động được hơn 100 tỷ đồng từ các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước để hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trong đó 40% kinh phí được dùng để hỗ trợ sách vở, đồng phục và các nhu cầu học tập khác.
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam là đơn vị đi đầu trong việc triển khai các sáng kiến hỗ trợ sách giáo khoa cho học sinh. Từ năm 2020, nhà xuất bản đã thực hiện chương trình “Sách giáo khoa cho em”, tặng miễn phí hàng trăm nghìn bộ sách giáo khoa cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa.
Đáng chú ý, nhà xuất bản đã triển khai mô hình “Thư viện sách giáo khoa luân chuyển” tại nhiều trường học. Theo mô hình này, sau khi kết thúc năm học, học sinh trả lại sách giáo khoa cho nhà trường để tái sử dụng cho các em học sinh khóa sau. Mô hình này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn góp phần giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh.
Bên cạnh đó, một số công ty may đồng phục lớn cũng có những chương trình trách nhiệm xã hội, tặng đồng phục miễn phí cho học sinh nghèo. Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) đã triển khai chương trình “Áo đẹp đến trường” từ năm 2018, mỗi năm tặng hàng chục nghìn bộ đồng phục cho học sinh tại các địa phương khó khăn.
Theo số liệu từ Vinatex, trong 5 năm qua, chương trình đã trao tặng hơn 100.000 bộ đồng phục trị giá khoảng 30 tỷ đồng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên cả nước. Đây là nỗ lực đáng ghi nhận của doanh nghiệp trong việc hỗ trợ giáo dục và góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội.
Theo Thông tư liên tịch số 109/2009/TTLT-BTC-BGDĐT, ngân sách nhà nước đã có những quy định cụ thể về việc hỗ trợ kinh phí mua sắm sách vở và đồ dùng học tập cho các đối tượng học sinh được ưu tiên. Hiện nay, mức hỗ trợ được phân bổ theo từng địa phương và đối tượng, với mức trung bình từ 100.000 đến 200.000 đồng/tháng/học sinh.
Đối với việc thực hiện chính sách miễn giảm học phí và hỗ trợ chi phí học tập, ngân sách nhà nước dự kiến chi khoảng 30.000 tỷ đồng/năm từ năm học 2025-2026. Tuy nhiên, trong con số này, chưa có khoản riêng dành cho việc hỗ trợ sách vở, đồng phục cho toàn bộ học sinh.
Tại cuộc họp gần đây về triển khai chính sách miễn học phí, đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, Bộ đang nghiên cứu khả năng mở rộng hỗ trợ sách giáo khoa cho học sinh tiểu học, với nguồn kinh phí dự kiến khoảng 3.000-4.000 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, việc này cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên khả năng cân đối ngân sách.
Một số địa phương như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng đã chủ động dành một phần ngân sách để hỗ trợ sách giáo khoa cho học sinh tiểu học từ trước khi có chính sách miễn học phí toàn diện. Ví dụ, TP. Hồ Chí Minh đã chi khoảng 70 tỷ đồng/năm học để hỗ trợ sách giáo khoa cho học sinh tiểu học thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo và có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Hiện nay, các nhà làm chính sách đang cân nhắc giữa hai hướng: hoặc là mở rộng đối tượng được hỗ trợ sách vở, đồng phục, hoặc là tăng mức hỗ trợ cho các đối tượng đang được hưởng chính sách. Quyết định cuối cùng dự kiến sẽ được đưa ra trong năm 2024, trước khi chính sách miễn học phí toàn diện được áp dụng.
Miễn học phí toàn diện từ năm học 2025-2026 là một bước tiến lớn trong việc giảm gánh nặng chi phí giáo dục cho gia đình học sinh. Tuy nhiên, học phí chỉ là một phần trong tổng chi phí mà phụ huynh phải chi trả cho việc học của con em mình. Việc so sánh chi phí giáo dục trước và sau chính sách miễn học phí sẽ giúp phụ huynh có cái nhìn tổng quan hơn.
Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu Giáo dục (Đại học Sư phạm Hà Nội), chi phí bình quân mà một gia đình phải bỏ ra cho một học sinh mỗi năm học khoảng 15-20 triệu đồng, trong đó học phí chiếm khoảng 20-30%, sách vở và đồng phục chiếm khoảng 15-20%, các khoản đóng góp khác và chi phí học thêm chiếm phần còn lại.
Với chính sách miễn học phí, mỗi gia đình sẽ tiết kiệm được khoảng 3-6 triệu đồng/năm học/học sinh, tùy theo cấp học và địa phương. Đây là con số không nhỏ, đặc biệt đối với các gia đình có nhiều con đang trong độ tuổi đi học.
>>> Xem thêm: Giấy tờ đăng ký lớp 1 để được miễn học phí là gì?
Tuy nhiên, chi phí cho sách vở và đồng phục vẫn là gánh nặng đáng kể. Theo thống kê, mỗi năm học, phụ huynh phải chi khoảng 1-2 triệu đồng cho sách giáo khoa và vở viết, 1-1,5 triệu đồng cho đồng phục và trang phục thể dục. Tổng chi phí này có thể tương đương hoặc thậm chí cao hơn mức học phí trước đây tại một số địa phương.
Một điểm đáng lưu ý là chi phí sách giáo khoa theo chương trình giáo dục phổ thông mới cao hơn so với chương trình cũ, do có nhiều đầu sách hơn và giá thành in ấn tăng. Điều này làm tăng gánh nặng tài chính cho phụ huynh, dù đã được miễn học phí.
Hội phụ huynh học sinh đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ vật chất, đặc biệt là sách vở và đồng phục cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Thông qua các hoạt động quyên góp, gây quỹ và kết nối nguồn lực, hội phụ huynh đã góp phần đáng kể trong việc giảm bớt gánh nặng tài chính cho nhiều gia đình.
Tại nhiều trường học, hội phụ huynh đã triển khai mô hình “Ngân hàng đồng phục” và “Thư viện sách giáo khoa” để tận dụng các bộ đồng phục và sách giáo khoa còn tốt từ các khóa trước. Theo mô hình này, học sinh lớp trên tặng lại đồng phục và sách giáo khoa cho các em khóa dưới, đặc biệt là các em có hoàn cảnh khó khăn.
Một ví dụ điển hình là tại Trường THCS Nguyễn Du (Hà Nội), hội phụ huynh đã tổ chức “Ngày hội trao đổi đồng phục và sách giáo khoa” vào đầu mỗi năm học. Chương trình này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn giáo dục ý thức tiết kiệm, bảo vệ môi trường và tinh thần tương thân tương ái cho học sinh.
Bên cạnh đó, hội phụ huynh học sinh tại nhiều trường còn thành lập “Quỹ hỗ trợ học sinh khó khăn” để cấp học bổng và hỗ trợ đồ dùng học tập cho các em. Theo thống kê không chính thức, mỗi năm, các quỹ này hỗ trợ khoảng 5-10% tổng số học sinh trong trường với mức hỗ trợ từ 500.000 đến 2.000.000 đồng/học sinh/năm học.
Tuy nhiên, vai trò của hội phụ huynh học sinh trong hỗ trợ vật chất cũng gây ra một số tranh cãi. Một số ý kiến cho rằng điều này có thể tạo áp lực đóng góp cho phụ huynh và làm phát sinh các khoản thu không chính thức. Do đó, việc quản lý và sử dụng các khoản đóng góp cần được công khai, minh bạch và tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Chính sách miễn học phí toàn diện từ năm học 2025-2026 là một bước tiến lớn trong việc thúc đẩy bình đẳng giáo dục tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc chưa có chính sách hỗ trợ đồng bộ về sách vở, đồng phục cho tất cả học sinh vẫn còn để lại một số khoảng trống trong việc đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Theo nghiên cứu của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, chi phí cho sách vở và đồng phục chiếm khoảng 15-20% tổng chi phí giáo dục, nhưng đối với các gia đình có thu nhập thấp, tỷ lệ này có thể lên đến 30-35%. Điều này cho thấy, dù được miễn học phí, nhiều gia đình vẫn phải đối mặt với gánh nặng tài chính đáng kể khi cho con đi học.
Thực tế, vẫn còn tình trạng chênh lệch lớn giữa các vùng miền, đặc biệt là giữa khu vực thành thị và nông thôn, miền núi trong việc tiếp cận các nguồn hỗ trợ sách vở, đồng phục. Tại các khu vực thành thị, có nhiều nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp, tổ chức từ thiện, trong khi ở vùng sâu, vùng xa, nguồn lực này rất hạn chế.
Một điểm đáng lưu ý là việc thiếu sách vở, đồng phục không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận kiến thức mà còn tác động đến tâm lý của học sinh. Nhiều em cảm thấy tự ti, mặc cảm khi không có đầy đủ đồ dùng học tập như bạn bè, ảnh hưởng đến việc hòa nhập và kết quả học tập.
Để giải quyết vấn đề này, cần có chiến lược tổng thể về hỗ trợ chi phí giáo dục, trong đó bao gồm cả học phí, sách vở, đồng phục và các khoản phụ phí khác. Chỉ khi đó, mục tiêu về bình đẳng giáo dục mới có thể được thực hiện một cách toàn diện và hiệu quả.
Trong bối cảnh chính sách miễn học phí toàn diện sẽ được áp dụng từ năm học 2025-2026, nhưng chưa có chính sách hỗ trợ đồng bộ về sách vở, đồng phục, phụ huynh có thể áp dụng nhiều giải pháp giảm gánh nặng tài chính cho việc học tập của con em mình.
Một giải pháp hiệu quả là tận dụng các chương trình hỗ trợ từ cộng đồng và xã hội. Phụ huynh có thể chủ động tìm hiểu và đăng ký tham gia các chương trình tặng sách giáo khoa, đồng phục do các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và quỹ từ thiện tổ chức. Nhiều địa phương còn có các chương trình “Tủ sách đồng hành” hay “Chợ đồng phục 0 đồng” vào đầu năm học.
Bên cạnh đó, phụ huynh có thể xem xét việc tái sử dụng sách giáo khoa và đồng phục. Một bộ đồng phục có thể sử dụng trong 2-3 năm học nếu được bảo quản tốt, trong khi sách giáo khoa có thể được tái sử dụng hoặc mua từ các khóa trước với giá rẻ hơn nhiều so với sách mới.
Việc mua sắm thông minh cũng là một giải pháp đáng cân nhắc. Phụ huynh nên tận dụng các đợt khuyến mãi, giảm giá vào đầu năm học hoặc mua sỉ để được giá tốt hơn. Một số cửa hàng và nhà xuất bản còn có chính sách giảm giá đặc biệt cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn hoặc mua số lượng lớn.
Đặc biệt, phụ huynh nên chủ động tham gia vào các hoạt động của hội phụ huynh học sinh để nắm bắt thông tin và tận dụng các nguồn lực hỗ trợ. Thông qua hội phụ huynh, các gia đình có thể chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và cùng nhau tìm giải pháp giảm chi phí giáo dục.
Cuối cùng, phụ huynh cũng nên giáo dục con em mình về ý thức tiết kiệm và bảo quản đồ dùng học tập. Việc này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn hình thành thói quen tốt, giá trị sống tích cực cho trẻ, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường thông qua việc giảm thiểu rác thải.
Tóm lại, mặc dù chính sách miễn học phí toàn diện là một bước tiến lớn trong việc giảm gánh nặng tài chính cho gia đình học sinh, nhưng chi phí cho sách vở, đồng phục vẫn là vấn đề đáng quan tâm. Trong khi chờ đợi các chính sách hỗ trợ thêm từ nhà nước, phụ huynh có thể chủ động áp dụng nhiều giải pháp để tối ưu hóa chi phí giáo dục, đảm bảo con em mình có đủ điều kiện học tập tốt nhất.
Ngày 30/4 là một ngày lễ trọng đại của dân tộc, đánh dấu sự thống…
Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương là một ngày lễ quan trọng của dân tộc Việt…
Nhiều phụ huynh lo lắng khi con mình sắp đến tuổi vào lớp 1 nhưng…
Khi quyết định miễn học phí cho học sinh từ mầm non đến THPT được…
Việc lựa chọn trường tiểu học đầu tiên cho con là quyết định quan trọng…
Miễn học phí là một trong những chính sách giáo dục có ý nghĩa quan…